Yatırım Nedir?
Yatırım Nedir?
Globalleşen dünyada finansal okuryazarlığın önemi her geçen gün artmaktadır. Bu yazımızda yatırım kavramını ve yatırımın gerçekleştiği temel piyasaları ele alacağız.
Yatırım; elimizdeki birikimi, gelecekte gelir elde etmek veya değer artışı sağlamak amacıyla belirli varlıklara yönlendirmektir.
Bu tanımın iki temel unsuru bulunmaktadır.
İlki, geleceğe ilişkin bir zaman dilimini ifade eden vade kavramıdır.
İkincisi ise bu süre içerisinde beklentimizin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ilişkin belirsizlik, yani diğer adıyla risk kavramıdır.
Paranızı herhangi bir yere koyup hiçbir gelir elde etmiyorsanız buna yatırım diyemeyiz. Bir yatırımın amacı; düzenli gelir sağlaması veya zaman içerisinde parasal değer kazanmasıdır.
Örneğin yalnızca döviz satın alıp kasada bekletmek, tek başına bir yatırım faaliyeti olarak değerlendirilemez. Burada beklenti yalnızca kur değişimidir ve varlığın kendisi üretken bir gelir oluşturmaz.
Yatırım Araçları
Birikimlerimizi değerlendirebileceğimiz iki temel varlık grubu bulunmaktadır.
1. Reel Varlıklar
Arazi
Bina
Dükkân
Makine
Fabrika
Patent
Altın
Benzeri fiziksel varlıklar
2. Finansal Varlıklar
Mevduat
Hisse senedi
Bono
Tahvil
Yatırım fonları
Kripto varlıklar
Altın sertifikaları
Diğer sermaye piyasası araçları
Örneğin ikinci bir ev satın alıp kira geliri elde ederek emeklilik dönemindeki gelirini desteklemeyi amaçlayan kişi, reel yatırım yapmıştır.
Yatırım ve Risk
Her yatırım aracında yatırım yapan gerçek veya tüzel kişi belirli bir belirsizlik alanına girmiş olur.
Ev satın alan kişi, evin gelecekte değer kazanıp kazanmayacağı riskini üstlenir.
Arazi satın alan kişi, imar planlarında değişiklik olup olmayacağı riskini alır.
Bir yatırım fonuna yatırım yapan kişi ise fon yöneticisinin doğru yatırım kararları alıp alamayacağı konusunda risk üstlenmiş olur.
Yatırımın temelinde her zaman getiri beklentisi ile risk arasında bir denge bulunmaktadır.
Yatırım mı, Spekülasyon mu?
Yatırımın bir diğer önemli boyutu ise zaman unsurudur.
Çok kısa süre içerisinde fiyat artışı beklentisiyle yapılan işlemler, yatırım olarak değil spekülasyon olarak değerlendirilmektedir.
Spekülasyon; bir varlığın kısa vadede fiyatının yükseleceği beklentisiyle yapılan alım-satım faaliyetidir.
Örneğin bir yatırımcı, satın aldığı hissenin bir hafta içerisinde %10 değer kazanacağını düşünerek işlem yapabilir.
Bu faaliyet hukuka uygundur ve finansal piyasaların doğal işleyişinin bir parçasıdır.
Manipülasyon Nedir?
Ancak piyasadaki düşük likiditeyi kullanarak fiyatları kasıtlı biçimde yukarı taşımak, yatırımcıları yanıltmak ve onları belirli işlemlere yönlendirmek amacıyla yapılan faaliyetlere manipülasyon denir.
Manipülasyon hukuka aykırıdır ve suçtur.
Küçük yatırımcılar manipülasyon yapamazlar; ancak manipülasyonun mağduru olabilirler.
Sermaye Piyasalarının Önemi
Bireylerin küçük tasarruflarla uzun vadeli yatırımlara katılabilmesi, sermaye piyasaları sayesinde mümkün olmaktadır.
Sermaye piyasaları; bireylerin ve kurumların tasarruflarını, uzun vadeli finansmana ihtiyaç duyan reel sektör şirketlerine yönlendiren piyasalardır.
Bu sayede yatırım tutarı küçük veya büyük olsun, herkes şirketlerin büyümesine ortak olabilmekte ve ekonomik gelişime katkı sağlayabilmektedir.
Gelişen teknoloji sayesinde bugün çok küçük tutarlarla dahi uzun vadeli yatırım ürünlerine erişmek mümkündür.
Bu noktada;
Sermaye Piyasası
Para Piyasası
Döviz Piyasası
Hisse Senedi Piyasası
gibi temel kavramları bilmek büyük önem taşımaktadır.
Sermaye Piyasası
Yatırım denildiğinde en sık duyduğumuz kavramlardan biri Sermaye Piyasasıdır.
Sermaye piyasaları, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından düzenlenmekte ve denetlenmektedir.
Temel amacı;
uzun vadeli yatırımı teşvik etmek,
sermaye birikimini artırmak,
bireylerin yatırım ürünlerine erişimini kolaylaştırmaktır.
Bu piyasalarda;
Hisse senetleri
Borçlanma araçları
Türev ürünler
Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) ürünleri
Emtia türevleri
Yatırım fonları
gibi birçok yatırım ürünü işlem görmektedir.
Bu ürünlerin organize piyasada alım satımı ise Borsa İstanbul aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.
Para ve Döviz Piyasaları
Diğer temel yatırım piyasaları ise Para Piyasası ve Döviz Piyasasıdır.
Para piyasalarında;
gecelik faiz işlemleri,
vadeli mevduatlar,
repo işlemleri,
bankaların sunduğu geri alım garantili ürünler
gibi kısa vadeli finansal araçlar işlem görmektedir.
Bankalarda gerçekleştirdiğimiz döviz alım-satım işlemlerinin büyük bölümü ise spot döviz piyasasında yapılmaktadır.
Hisse Senedi Piyasası
Hisse senedi piyasası, küçük veya büyük ölçekli tüm yatırımcıların şirketlere ortak olabilmesini sağlayan önemli bir sermaye piyasasıdır.
Ancak sürekli günlük veya haftalık alım-satım yapan yatırımcılar uzun vadeli yatırım yapmak yerine kısa vadeli spekülasyon gerçekleştirmektedir.
Bu nedenle literatürde her hisse senedi işlemi yatırım olarak kabul edilmez.
Sonuç
Bu yazıda vermek istediğimiz en önemli mesaj şudur:
Kısa vadeli al-sat işlemleriyle sürekli kazanç aramak, uzun vadeli bir yatırım stratejisi değildir.
Sermaye piyasalarının temel amacı; az miktarda tasarruf yapan bireylerin de uzun vadeli yatırımlara katılabilmesini sağlamaktır.
Finansal okuryazarlık açısından en önemli konu, yatırım kararlarının planlı, bilinçli ve uzun vadeli bir bakış açısıyla verilmesidir.
Bir sonraki yazımızda ve videomuzda ise temel yatırım ürünlerini ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.
Yorumlar