Faiz, Enflasyon ve Reel Getiri

Bu yazımızda faiz, enflasyon ve reel getiri kavramlarına değineceğiz.Faiz konusunu sevmeyen ya da bu konulara ilgi duymayanlar olabilir; ancak faiz, doğası gereği matematiksel hesaplamalar içerir. Birikimlerimizi vadeli hesaplarda değerlendirmek, faizi bilmek ya da taksitli alışverişlerde fazladan ne kadar ödeme yapacağımızı hesaplayabilmek, doğru finansal kararlar verebilmek için temel bir yetkinliktir.

Şimdi sizinle basit bir faiz hesabı yapalım, bu hesaba enflasyonu da katalım ve birikimimizin bize reel getiri sağlayıp sağlamadığını birlikte inceleyelim.

Enflasyon Nedir?

Enflasyon; mal ve hizmetlerin genel fiyat düzeyinin yükselmesi sonucu paranın satın alma gücünde meydana gelen düşüş olarak tanımlanır.Fiyatlar artarken sizin paranız aynı kalıyor ya da daha düşük oranda artıyorsa, aynı mal ya da hizmetten daha az satın alabiliyorsunuz demektir.

Ayşe’nin Hikâyesi: Basit Faiz ve Reel Kayıp

Bu yazıyı okuyan Ayşe’nin, yıl sonunda aldığı 10.000 TL’lik primini, yıllık %24 faiz oranı ile bir yıllığına vadeli mevduata bağladığını varsayalım.

Bir yılın sonunda Ayşe’nin parası 12.400 TL olur.

Ana para: 10.000 TL

Faiz getirisi: 10.000 × %24 = 2.400 TL

Toplam tutar: 12.400 TL

Ancak Ayşe’nin almak istediği çift kapılı buzdolabının fiyatı, bir yıl önce 10.000 TL iken bu yıl 20.000 TL olmuştur.Ayşe artık 12.400 TL ile bu ürünün yalnızca:

12.400 / 20.000 = %62’sini satın alabilmektedir.

Bu durumda Ayşe’nin birikimi nominal olarak artmış, ancak reel olarak %38 değer kaybetmiştir.

Mehmet’in Hikâyesi: Bileşik Faiz Etkisi

Şimdi de diğer kahramanımız Mehmet’e bakalım. Mehmet, parasını aylık %2 faizle, her ay yenileyerek değerlendirmiş olsun. Bu durumda 1 yılın sonunda parasının 12.682 TL olduğunu görür.

Ayşe’ye kıyasla Mehmet, 282 TL daha fazla kazanç elde etmiştir.

Peki bu fark nasıl oluşmuştur?

Yıllık %24 faiz, aylık olarak basitçe %2 gibi görünse de burada devreye bileşik faiz girer. Bileşik faiz, her vade sonunda kazanılan faizin bir sonraki dönemde de faiz getirmesi anlamına gelir.

Örneğin:

1. ay sonunda: 10.200 TL

2. ay sonunda: 10.404 TL

3. ay sonunda: 10.612 TL

   
   

Görüldüğü üzere artışlar sabit 200 TL değildir. Faiz, her ay bir önceki tutar üzerinden hesaplanır. Bu süreç 12 ay boyunca devam ettiğinde toplam tutar 12.682 TL’ye ulaşır.

Bu durumda Mehmet’in birikimi bileşik faizde basit faize göre nominal olarak daha çok  artmış, ancak reel olarak %36değer kaybetmiştir.

Burada değerlendirmemiz gereken şey, enflasyonun daha çok kaybettirdiğinden, faizin etkisiyle paranın nominal artış sağladığı fakat alım gücünü enflasyonun düşürdüğündür.

Faizi değerlendirirken basit mi bileşik mi arasında kalındığında bileşik faizin seçilmesinin daha uygun olacağıdır.

Risk ve Getiri Dengesi

Bu noktada önemli bir husus ortaya çıkar:Parasını 1 yıl vadeli bağlayan Ayşe’nin, aylık vadeli bağlayan Mehmet’e göre daha yüksek faiz talep etmesi gerekir.

Çünkü aylık vadede şu risk vardır:Bir sonraki ay mevduat bağlanmak istendiğinde faiz oranları düşebilir. Aylık %2 faiz oranının 12 ay boyunca aynı kalacağına dair bir garanti yoktur.

Sonuç

Bu yazımızda;

Basit faiz,

Bileşik faiz,

Enflasyon

kavramlarına temel düzeyde değindik.

Bir sonraki yazımızda Borçlanma, Kredi ve Kredi Skoru konularını ele alacağız.

Okuduğunuz için teşekkür ederiz.